SPİKERLİKTE VE SUNUCULUKTA SES ÖZELLİKLERİ
Spikerlik kursları, sunuculuk kursları, diksiyon kursları veya dil üzerine eğitim veren diğer kurumlarda en önemli derslerden biri olarak işlenen ses, titreşebilen nesnelerce oluşturulur. Sesin iki temel özelliği vardır biri şiddeti, diğeri frekansıdır.
Spikerlik kursları, sunuculuk kursları, diksiyon kurslarında sesin niteliği, süresi ve tınısı önemli konu olarak öğretilir. Ses ögesi vurgu, ton, tonlama, süre, sesin niteliği gibi ayrıntıları da içerir. Konuşmanın etkinliği sese dayanır. Ses bozukluklarının en önemlisi telaffuzda ortaya çıkar. Söyleyiş bozuklukları, bölge ağızlarının etkisiyle ortaya çıkmakta veya seslerin hakkını verememekten kaynaklanmaktadır. Türkçe'de söylenmesi zor kelimelerin çoğu yabancı kökenlidir.Ses, şarkı söylerken nasıl eğitiliyor ise konuşmak için de eğitilmesi zorunludur.
Bazı sesler, mikrofonik olarak değerlendir. Mikrofonik sesten kasıt herhangi bir sesin mikrofon aracılığı ile kayıt ve yayına yansıyan halidir. Sesi çok az çıkan fakat mikrofonik olan bir kişi, iyi bir spiker ve sunucu olabilir ama sesi çok gür olan, buna karşılık mikrofonik olmayan kişi tercih edilmez. Birçok insan, kendi ses kaydını dinlediği zaman şaşırır. Bunun iki nedeni olabilir: Birincisi insan kendi konuşurken sesinin farkına varmayabilir. İkincisi ise mikrofon ve diğer araçlardan geçen sesin, değişikliğe uğramasıdır.
Doğru ses, ağzın ortasından, orta şiddetle çıkan sestir. Sesin şiddeti kulağımızdaki etkisidir. Konuşulan yere ve konuşulan konuya göre ayarlanır. Sesin yüksekliği (genişliği) ince sesleri, kalın seslerden ayıran nitelik olup, tize çıkıp pese inme ölçüsüdür. Sesin tınısı şiddeti ve yüksekliği aynı olan sesleri birbirinden ayıran özelliktir. Sesin tınısını belirleyen unsurlar, tınılayıcılardır. Tınılayıcılar ise boğaz, ağız boşluğu ve burun boşluklarıdır. Her insanın sahip olduğu tınılayıcıların farklılığı, insan seslerinin birbirinden ayrılmasındaki en büyük etkendir. Sesin şiddeti, ses kirişlerinin titreşimindeki enerjiye bağlıdır. Sesin şiddetini, bağırmadan yükseltme ve sese pozitif enerjiyi yansıtma, diyaframı kullanma becerisi ile gerçekleşir. İyi bir konuşma sesi, herkes tarafından işitilebilmeli ve kulakta patlamamalıdır. Duyulmayan ses anlaşılmayacağı gibi, aşırı gelen ses de kulakları tırmalayacağından, insanı rahatsız edecek ve gelen sesler dinlenmek istenmeyecektir.
Ses, radyo yayıncılığının temelini oluşturur. Radyoda ses, televizyona göre daha çok ön plandadır. Kulak belleği, göz belleğine kıyasla daha zayıf olmasına rağmen, kişi üzerindeki etkisi uzundur, bu etki ömür boyu sürebilir. Bunun en iyi örneğine görmeyen insanlarda rastlamak mümkündür. Bu insanlar göremedikleri için birçok şeyi duyarak öğrenirler ama duydukları sesleri, uzun süre unutmazlar.Bir mesaj ne kadar iyi yazılırsa yazılsın, ona ruh veren, sesdir. Sesin uygunsuz olduğu bir mesajın etkisinin ya tümden yok olacağı ya da azalacağı açıktır. Bu yönden radyo yayıncılığında sesi ile hizmet verecek insanların seslerinin, seslendirecekleri mesaj türüne uygun olması gerekir. Aksi takdirde mesajdan beklenen etki gerçekleşmeyebilir.
İyi bir spiker ve sunucu sesinin işitilebilir ve konuşmasının akıcı olması yeterli değildir. Bunun yanı sıra sesin hoşa gider bir nitelik taşıması da gerekir. Bir sesin hoşa gitmesi, o sesin tınısı ile ilgilidir. Katı, kulak tırmalayan, hırıltılı, madensel, tiz, burunsal, hışırtılı, buğulu, çok yumuşak, gevrek, biçimden yoksun sesler, hoşa gitmeyen seslerdir. Ayrıca seste açıklık, sadelik, kişilik de bulunmalıdır. Spikerin ve sunucunun sesi, konuşma sırasında tekdüze olmamalı, anlatıma göre de değişebilmelidir.
Değişik programlara spiker ve sunucu seçilirken genellikle çocuk programları sunumu için; ince sesli bayanlar haber programları için tok sesli erkek ve bayanlar tercih edilmektedirler. Haberlerin, çocuk sesine benzeyen bayanlara sundurulması ise, haberlere güveni azaltır. Film seslendirme eylemi de aslında spikerler ve sunucular tarafından yapılmaktadır. Diğerleri ile aradaki en büyük fark film seslendirmenlerinin rollerinin gerektirdiği biçimde sesleri ile oynamaları, bir karakteri canlandırmalarıdır. Bu bakımdan önemli olan, bu spikerlerin ve sunucuların seslerinin ince ya da kalın olması değil, rolünün gereğini yerine getirebilmeleridir. Anons spikerliği ise, haber spikerliğinden tamamen farklıdır. Anons spikerleri, programların devamlılığını ve akıcılığını sağlarlar. İzleyici, bu spikerleri her gün görmeye alıştığı için, onları aileden birileri olarak kabul eder.
Uzun yıllarını spiker ve sunucu yetiştirmeye adayan Hakan ÖZTÜRK, spikerlik ve sunuculuk alanında markalaştırdığı iki kursunu da devrederek Bireysel Medya Koçluğu yapmaktadır. Kadıköy'de kurduğu Medya Koçluğu Stüdyosu'nda spiker ve sunucu adaylarına ücretsiz danışmanlık yaparak, kişiye özel ihtiyaçları doğrultusunda özel planlar hazırlamakta ve hedeflerine en hızlı şekilde ulaştırmaktadır. Hakan ÖZTÜRK ile birebir görüşmek için spikerlik sayfamızdan irtibat kurabilirsiniz.
